لیست قیمت و خرید بی متال (رله حرارتی) | اشنایدر، هیوندای و زیمنس

بی متال چیست و دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟

بی متال (که به آن رله اضافه بار یا Overload Relay هم می‌گویند) قطعه‌ای است که معمولاً دقیقاً زیر کنتاکتور نصب می‌شود و سه شاخک مسیِ آن، وارد خروجی کنتاکتور می‌گردد. اساس کار این قطعه، "گرما" است. داخل بی متال دو فلز با ضریب انبساط متفاوت (ناهمجنس) به هم چسبیده‌اند. وقتی جریان برق از این فلزات عبور می‌کند، اگر جریان از حد تنظیم شده بیشتر شود، فلزات گرم شده و خم می‌شوند. این خم شدن باعث می‌شود کنتاکت فرمان داخلی عمل کرده و برق بوبین کنتاکتور را قطع کند. به همین سادگی، موتور خاموش شده و نجات پیدا می‌کند.

راهنمای انتخاب برند؛ کدام بیمتال برای شما مناسب است؟

۱. بی متال اشنایدر (Schneider Electric)

اگر کنتاکتور شما اشنایدر است، قطعاً باید بی متال اشنایدر (سری LRD) بخرید. این برند فرانسوی که بسیاری آن را با نام قدیم "تله مکانیک" می‌شناسند، دقیق‌ترین منحنی قطع را دارد. یعنی در محیط‌های گرمِ جنوب یا تابلوهای داغ، خطا نمی‌زند و بیهوده موتور را قطع نمی‌کند. (مناسب برای: صنایع نفت، پتروشیمی و خطوط تولید حساس).

۲. بی متال زیمنس (Siemens)

رله‌های حرارتی سری Sirius زیمنس، مهندسی آلمانی را به رخ می‌کشند. این مدل‌ها به دلیل طراحی خاص ترمینال‌ها، اتصال بسیار محکمی با کنتاکتور برقرار می‌کنند و در برابر لرزش مقاوم‌اند.

۳. بی متال هیوندای و LS (کره جنوبی)

برای ۹۰٪ کاربردهای بازار ایران (ساختمان، کشاورزی و کارگاه‌های کوچک)، برندهای کره‌ای پادشاهی می‌کنند. بی متال هیوندای و LS با قیمتی تقریباً نصف برندهای اروپایی، کیفیتی فراتر از انتظار دارند. اگر بودجه پروژه محدود است اما نمی‌خواهید جنس چینی درجه ۳ بخرید، هیوندای بهترین انتخاب است.

آموزش تنظیم و نصب بی متال (نکات فنی)

۱. تنظیم جریان (Setting Current)

روی تمام بی متال‌ها یک ولوم چرخشی وجود دارد که اعدادی (مثلاً ۴ تا ۶ آمپر) دور آن نوشته شده است.

• نکته طلایی: این ولوم را دقیقاً روی جریانی که روی پلاک موتور (Rated Current) نوشته شده تنظیم کنید. برخی برقکاران اشتباهاً آن را روی ۱.۱ برابر جریان موتور می‌گذارند که ریسک سوختن موتور را بالا می‌برد.

۲. دکمه ریست (Reset): آبی یا قرمز؟

روی بیمتال معمولاً دکمه‌ای برای انتخاب حالت دستی (Man) یا اتوماتیک (Auto) وجود دارد:

• حالت دستی (H/Man): اگر بی متال عمل کرد، باید اپراتور بیاید و دکمه ریست را فشار دهد تا موتور دوباره بتواند روشن شود. (ایمن‌ترین حالت).

• حالت اتوماتیک (A/Auto): وقتی فلزات داخلی خنک شدند، بی متال خودبه‌خود وصل می‌شود. (برای پمپ‌های شناور داخل چاه که دسترسی سخت است استفاده می‌شود، اما خطرناک است چون موتور ناگهان روشن می‌شود).

۳. سیم‌کشی فرمان (95-96 و 97-98)

بی متال برخلاف کلید حرارتی، قدرت قطع مستقیم سه فاز را ندارد.

• شما باید فاز فرمان را به پایه 95 وارد کنید و از پایه 96 به بوبین کنتاکتور ببرید. (کنتاکت بسته NC).

• پایه‌های 97 و 98 (کنتاکت باز NO) برای اتصال به چراغ سیگنال خطا (Fault) استفاده می‌شوند تا اپراتور بفهمد موتور اورلود کرده است.

آیا بی متال به تنهایی کافی است؟ (تله‌ی خطرناک)

یک اشتباه رایج این است که فکر کنیم با خرید بی متال، موتور کاملاً بیمه شده است. خیر! بی متال فقط در برابر "اضافه بار" (زور زدن موتور) محافظت می‌کند. اگر در ترمینال موتور یا کابل‌ها «اتصال کوتاه» (Short Circuit) رخ دهد، بی متال آنقدر کند است که قبل از عمل کردن، پودر می‌شود! بنابراین، در هر مداری که بی متال دارید، حتماً باید در ابتدای خط از فیوز مینیاتوری یا فیوز کاردی استفاده کنید. (اگر می‌خواهید هر دو حفاظت را در یک قطعه داشته باشید، پیشنهاد ما خرید کلید حرارتی است).

سوالات متداول (FAQ)

سوالات متداول خرید رله حرارتی

آیا می‌توان بی متال هیوندای را زیر کنتاکتور اشنایدر بست؟

از نظر الکتریکی بله، اما از نظر مکانیکی خیر. شاخک‌های هر برند دقیقاً فاصله‌ای متناسب با کنتاکتور همان برند دارند. اگر برندها را ترکیبی استفاده کنید، شاخک‌ها جا نمی‌روند و باید سیم‌کشی کنید که ظاهر تابلو را زشت و ایمنی را کم می‌کند. همیشه بی متال و کنتاکتور را از یک برند انتخاب کنید.

چگونه بی متال سه فاز را برای موتور تک فاز استفاده کنیم؟

از آنجا که بی متال مکانیزم "حساسیت به قطع فاز" دارد، اگر فقط از یک پل آن استفاده کنید، عمل می‌کند (تریپ می‌دهد). برای موتور تک فاز، باید فاز را به ورودی اول بدهید، خروجی اول را با سیم به ورودی دوم وصل کنید و نهایتاً از خروجی دوم به موتور ببرید (سری کردن تیغه‌ها) تا هر سه تیغه گرم شوند.

دکمه STOP و TEST روی بی متال چه کاربردی دارد؟

دکمه قرمز (STOP) فقط مدار فرمان را قطع می‌کند (برای تست لحظه‌ای خاموش کردن). دکمه TEST (که معمولاً با نوک پیچ‌گوشتی فعال می‌شود) برای شبیه‌سازی خطای اورلود است تا مطمئن شوید که کنتاکت‌های 95-96 سالم هستند و فرمان قطع را صادر می‌کنند.

کلاس تریپ (Trip Class) در بی متال چیست؟

نشان‌دهنده سرعت قطع بی متال است. کلاس 10 (رایج‌ترین مدل) یعنی در صورت قفل شدن موتور، زیر ۱۰ ثانیه قطع می‌کند. کلاس 20 برای بارهای سنگین و دیر راه انداز (مثل فن‌های بزرگ) استفاده می‌شود که تا ۲۰ ثانیه اجازه اضافه جریان را می‌دهد.