لیست قیمت و خرید کلید مینیاتوری (MCB) | تک فاز و سه فاز

کلید مینیاتوری دقیقاً چطور کار می‌کند؟

شاید برایتان جالب باشد که داخل این قاب کوچک پلاستیکی چه خبر است. کلید مینیاتوری در واقع دو مکانیزم حفاظت مجزا را در یک بدنه جا داده است:

1. حفاظت حرارتی (بی متال): وقتی شما بیش از حد از یک پریز برق می‌کشید (مثلاً همزمان اتو، جاروبرقی و سشوار را روشن می‌کنید)، یک تیغه فلزی داخل فیوز گرم شده، خم می‌شود و برق را قطع می‌کند. این حفاظت "کند" است و برای جلوگیری از داغ شدن سیم‌هاست.

2. حفاظت مغناطیسی (سیم پیچ): وقتی سیم فاز به نول می‌خورد (اتصال کوتاه)، یک سیم‌پیچ مسی داخل فیوز تبدیل به آهنربا شده و ضامن قطع را می‌کشد. این حفاظت "آنی و سریع" است تا جلوی جرقه و انفجار را بگیرد.

راهنمای انتخاب تیپ فیوز (B یا C؟ مسئله این است!)

یکی از بزرگترین اشتباهات خریداران، توجه نکردن به حروف انگلیسی B و C روی کلید است. انتخاب اشتباه می‌تواند باعث "پریدن مداوم فیوز" یا "سوختن موتور کولر" شود.

🏠 تیپ B (تندکار - روشنایی)

این فیوزها خیلی حساس هستند و با کوچکترین نوسان لحظه‌ای قطع می‌کنند.

• کاربرد: فقط برای روشنایی (لامپ و لوستر) و پریزهای معمولی اتاق خواب.

• رنگ دسته: معمولاً رنگ خاصی ندارد اما روی بدنه حرف B نوشته شده است.

🏭 تیپ C (کندکار - موتوری)

این فیوزها کمی "صبورتر" هستند و اجازه می‌دهند جریان لحظه‌ای استارت موتورها عبور کند (بدون اینکه بپرند).

• کاربرد: پریزهای آشپزخانه (به خاطر موتور یخچال و لباسشویی)، کولر گازی، پمپ آب و تمام مصارف صنعتی.

• نکته: برای کنتور اصلی ورودی آپارتمان هم همیشه از تیپ C استفاده کنید.

⚡ تیپ‌های خاص (D, K, Z)

• تیپ D (خیلی کندکار): برای ترانس‌های جوشکاری و دستگاه‌های اشعه ایکس که جریان لحظه‌ای وحشتناکی دارند. (در خانه هرگز استفاده نکنید!).

• تیپ K (قدرت): برای موتورهای صنعتی سنگین.

• تیپ Z (بسیار حساس): برای بردهای الکترونیکی حساس (PLC) که باید با کوچکترین نشتی قطع شوند.

بررسی برندهای موجود در بازار ایران

۱. کلید مینیاتوری اشنایدر (Schneider Electric)

اگر بودجه برایتان مسئله نیست و "امنیت مطلق" می‌خواهید، اشنایدر بخرید. فیوزهای سری Acti9 اشنایدر فرانسه (و حتی مدل‌های مونتاژ ایران با لیبل سفید) دارای بالاترین سرعت قطع و کیفیت پلاتین هستند. فنر این فیوزها حتی بعد از هزار بار قطع و وصل، نرمی خود را حفظ می‌کند.

۲. کلید مینیاتوری پارس فانال (Pars Fanal)

پرچمدار برندهای ایرانی! کلیدهای پارس فانال تحت لیسانس آلمان تولید می‌شوند و تنها برند ایرانی هستند که ۲ سال گارانتی بی قید و شرط تعویض دارند. کیفیت پلاستیک بدنه نسوز است و در برابر حرارت تابلو آب نمی‌شود.

• پیشنهاد: برای ساختمان‌سازی و گرفتن تاییدیه ناظر، پارس فانال بهترین نسبت قیمت به کیفیت را دارد.

۳. کلید مینیاتوری هیوندای (Hyundai)

برند محبوب کره‌ای که تعادل خوبی بین قیمت و دوام دارد. فیوزهای هیوندای به "خوش دست بودن" معروف‌اند و اهرم آن‌ها بسیار نرم عمل می‌کند. اگر تابلو برق شما تماماً هیوندای است، برای زیبایی و هماهنگی از همین برند استفاده کنید.

۴. کلید مینیاتوری دنا الکتریک (Dena)

یک برند ایرانی جدید اما بسیار باکیفیت که دارای نشان استاندارد و تاییدیه توانیر است. قیمت مینیاتوری دنا بسیار رقابتی است و برای پروژه‌های اقتصادی پیشنهاد می‌شود. چراغ سیگنال کوچکی که روی برخی مدل‌های دنا تعبیه شده، قطع بودن فیوز را نشان می‌دهد.

نکات طلایی در نصب و آمپراژ

هنگام خرید فیوز مینیاتوری، باید به "جریان نامی" (همان عددی که روی فیوز نوشته، مثلاً C25) دقت کنید:

• ۱۰ آمپر (C10/B10): مناسب برای مدار روشنایی.

• ۱۶ آمپر (C16): مناسب برای پریزهای اتاق و آشپزخانه.

• ۲۵ آمپر (C25): مناسب برای کولر گازی ۱۸۰۰۰ تا ۲۴۰۰۰ و کنتورهای فرعی.

• ۳۲ آمپر (C32): مناسب برای کنتور اصلی آپارتمان و کولرهای گازی ایستاده بزرگ.

هشدار ایمنی: هرگز فیوز با آمپر بالاتر از سیم‌کشی نصب نکنید! (مثلاً برای سیم ۱.۵ نباید فیوز ۱۶ آمپر بگذارید، چون سیم قبل از فیوز ذوب می‌شود).

قدرت قطع (KA) چیست؟

روی فیوزها عددی مثل 6000 یا 10000 داخل یک مستطیل نوشته شده است. این عدد نشان می‌دهد فیوز تا چه حد می‌تواند جلوی انفجار ناشی از اتصال کوتاه را بگیرد.

• 6KA (6000 آمپر): استاندارد رایج برای مصارف خانگی و تجاری. (اکثر فیوزهای بازار همین هستند).

• 10KA (10000 آمپر): مخصوص مصارف صنعتی سنگین و کارخانجات.

راهنمای تشخیص کلید مینیاتوری اصلی از تقلبی (بسیار مهم)

متاسفانه بازار ایران پر از فیوزهای مینیاتوری "فیک" است که با نام برندهای معتبر (مخصوصاً اشنایدر و لگراند) فروخته می‌شوند. این فیوزها در ظاهر کاملاً شبیه‌اند، اما در داخل به جای مکانیزم جرقه‎گیر مسی، فقط یک ورق آهنی ساده دارند و در لحظه اتصال کوتاه منفجر می‌شوند!

چطور اصل را از فیک تشخیص دهیم؟

1. وزن کلید: فیوز اصلی به دلیل داشتن مس و نقره، سنگین‌تر است. (مثلاً تک پل اشنایدر حدود ۱۱۰ گرم است، اما مدل فیک سبک‌تر است).

2. هولوگرام و لیزر: در مدل‌های اصلی اشنایدر، تاریخ تولید و کد فنی با لیزر حک شده و با دست پاک نمی‌شود. در مدل‌های فیک معمولاً چاپی است.

3. کیفیت پرچ‌ها: پرچ‌های بدنه در مدل اصلی توخالی و بسیار تمیز هستند، اما در مدل تقلبی معمولاً پرچ‌های توپر و کج و کوله استفاده شده است.

4. قیمت‌های عجیب: هیچ ارزانی بی‌دلیل نیست. اگر جایی قیمت اشنایدر را نصف قیمت نمایندگی دیدید، شک نکنید که تقلبی است. (ما در پارس تارا اصالت کالا را کتباً در فاکتور تضمین می‌کنیم).

جدول استاندارد انتخاب فیوز بر اساس سایز سیم (Cheat Sheet)

یکی از سوالات همیشگی مشتریان این است: "برای سیم نمره ۴ چه فیوزی بخرم؟". جدول زیر یک استاندارد طلایی برای برقکاران ساختمان است:

نکته: همیشه آمپر فیوز باید کمتر از تحمل سیم باشد تا سیم نسوزد.

تفاوت کلید مینیاتوری (MCB) با کلید اتوماتیک (MCCB) چیست؟

خیلی‌ها فکر می‌کنند چون هر دو "اتوماتیک" قطع می‌کنند، یکی هستند. اما تفاوتشان مثل تفاوت "موتور سیکلت" و "کامیون" است!

1. قدرت قطع: مینیاتوری نهایتاً تا ۱۰ کیلوآمپر (KA) قدرت دارد، اما اتوماتیک تا ۱۰۰ کیلوآمپر هم تحمل می‌کند.

2. تنظیمات: مینیاتوری فیکس است (مثلاً C25 همیشه روی ۲۵ آمپر قطع می‌کند). اما کلید اتوماتیک قابل تنظیم است (می‌توانید کلید ۱۰۰ آمپر را روی ۸۰ آمپر تنظیم کنید).

3. لوازم جانبی: روی کلید اتوماتیک می‌توانید موتور، رله شانت و رله آندر ولتاژ نصب کنید، اما مینیاتوری (به جز مدل‌های خاص) این قابلیت را ندارد.

4. تعمیرپذیری: مینیاتوری یک‌بار مصرف است (اگر خراب شود باید دور انداخت)، اما کلید اتوماتیک قابل تعمیر و سرویس است.

تاثیر دما بر عملکرد فیوز (نکته‌ای که ۹۰٪ برقکارها نمی‌دانند!)

آیا می‌دانستید یک فیوز ۲۵ آمپر در گرمای تابستان جنوب (۵۰ درجه)، دیگر ۲۵ آمپر نیست؟

کلیدهای مینیاتوری بر اساس دمای محیط ۳۰ درجه سانتی‌گراد کالیبره شده‌اند. اگر این کلید را در یک تابلو برق داغ زیر آفتاب نصب کنید، فلز بی متال داخل آن زودتر گرم می‌شود و ممکن است روی ۲۰ آمپر قطع کند (عملکرد زودرس).

• راه حل: اگر تابلو برق شما در محیط خیلی گرم است، باید "ضریب تصحیح دما" را اعمال کنید. یعنی فیوز را یک رنج بالاتر انتخاب کنید (مثلاً به جای ۲۵، از ۳۲ آمپر استفاده کنید) یا از برندهایی مثل هیوندای که تا ۶۰ درجه تحمل حرارتی دارند استفاده کنید.

انواع منحنی قطع (Curve) به زبان تخصصی

علاوه بر تیپ B و C، دانستن جزئیات فنی منحنی‌ها برای مهندسین ناظر مهم است:

• ناحیه قطع مغناطیسی (Instantaneous Tripping):

  • تیپ B: بین ۳ تا ۵ برابر جریان نامی قطع می‌کند. (مناسب بارهای اهمی خالص).

  • تیپ C: بین ۵ تا ۱۰ برابر جریان نامی قطع می‌کند. (مناسب بارهای موتوری سبک).

  • تیپ D: بین ۱۰ تا ۲۰ برابر جریان نامی قطع می‌کند. (مناسب ترانسفورماتورها و موتورهای سنگین).

• ناحیه قطع حرارتی (Thermal Tripping):

  • تمام تیپ‌ها در این ناحیه رفتار مشابهی دارند و معمولاً بین ۱.۱۳ تا ۱.۴۵ برابر جریان نامی، در بازه زمانی مشخص (مثلاً یک ساعت) قطع می‌کنند.

چرا فیوز "نول" (Neutral) خطرناک است؟

در گذشته برخی برقکارها سر راه سیم نول هم یک فیوز جداگانه می‌گذاشتند. این کار طبق استانداردهای جدید ممنوع و خطرناک است.

چرا؟ چون اگر فیوز نول قطع شود ولی فیوز فاز وصل باشد، برق در دستگاه‌های شما وجود دارد اما چون مدار بسته نیست، دستگاه کار نمی‌کند. اگر در این حالت به دستگاه دست بزنید، دچار برق‌گرفتگی شدید می‌شوید (چون فکر می‌کنید برق قطع است).

• راه حل: برای قطع کردن نول، حتماً از کلید مینیاتوری دو پل (2P) استفاده کنید که فاز و نول را "همزمان" با یک اهرم قطع می‌کند.

سوالات متداول خرید کلید مینیاتوری

تفاوت فیوز تک پل، دو پل و سه پل چیست؟

• تک پل (1P): فقط سیم فاز را قطع می‌کند (رایج‌ترین مدل خانگی).

• دو پل (2P): فاز و نول را همزمان قطع می‌کند (ایمنی بالاتر، مناسب برای ورودی اصلی).

• سه پل (3P): برای برق سه فاز صنعتی استفاده می‌شود.

آیا کلید مینیاتوری AC را می‌توان برای برق DC (پنل خورشیدی) استفاده کرد؟

خیر! این کار بسیار خطرناک است. فیوزهای AC برای برق شهری طراحی شده‌اند و اگر در ولتاژ DC استفاده شوند، هنگام قطع کردن دچار قوس الکتریکی (آرک) شده و آتش می‌گیرند. برای سیستم خورشیدی یا باتری، حتماً باید مینیاتوری مخصوص DC بخرید.

علامت اختصاری منحنی قطع (B, C) کجای فیوز نوشته شده؟

این حرف دقیقاً قبل از عدد آمپر نوشته شده است. مثلاً اگر روی فیوز نوشته C25، یعنی تیپ C (موتوری) و ۲۵ آمپر است. اگر نوشته B10، یعنی تیپ B (روشنایی) و ۱۰ آمپر است.

چرا فیوز مینیاتوری کولر گازی مدام می‌پرد؟

سه دلیل اصلی دارد:

1. آمپر فیوز کمتر از مصرف کولر است (مثلاً کولر ۳۰ آمپر می‌کشد ولی فیوز ۲۵ است).

2. تیپ فیوز اشتباه است (به جای تیپ C موتوری، تیپ B تندکار نصب شده).

3. اتصالات سیم‌ها در ترمینال فیوز شل شده و باعث داغ شدن و پریدن فیوز می‌شود.