لیست قیمت و خرید کنترل فاز (Phase Control) | تک فاز و سه فاز

کنترل فاز چیست و دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟

به زبان ساده، کنترل فاز "مغز متفکر ایمنی" در مدار فرمان است. کنتاکتورها و کلیدهای حرارتی قدرت قطع و وصل دارند، اما "شعور" تشخیص کیفیت برق ورودی را ندارند.

این دستگاه وظیفه دارد در صورت بروز خطاهای زیر، اجازه استارت به دستگاه را ندهد (یا اگر روشن است، آن را فوری خاموش کند):

1. قطع فاز (Phase Failure): اگر فیوز اداره برق بپرد یا کابل پاره شود و ولتاژ یکی از فازها قطع شود.

2. جابجایی فاز (Phase Sequence): اگر جای فازهای R و S و T توسط اداره برق یا تعمیرکار عوض شود (که باعث می‌شود موتور برعکس بچرخد و پمپ‌ها یا کمپرسورها آسیب جدی ببینند).

3. عدم تقارن فازها (Asymmetry): اگر ولتاژ فازها با هم برابر نباشد (عدم تعادل ولتاژی که باعث لرزش و داغ شدن موتور می‌شود).

4. افزایش یا کاهش ولتاژ (Over/Under Voltage): اگر ولتاژ شبکه از حد مجاز (مثلاً ۳۸۰ ولت ± ۱۰٪) بالاتر یا پایین‌تر برود.

انواع رله کنترل فاز (تک فاز یا سه فاز؟)

الف) کنترل فاز سه فاز (کلاسیک)

رایج‌ترین نوع در صنعت است که برای حفاظت از الکتروموتورهای سه فاز استفاده می‌شود.

• مدل با نول (4 سیمه): این مدل‌ها برای تشخیص ولتاژ دقیق هر فاز نسبت به نول طراحی شده‌اند و اگر نول قطع شود هم خطا می‌دهند (مناسب اکثر تابلوهای برق).

• مدل بدون نول (3 سیمه): مخصوص موتورهایی که سیم نول ندارند یا در مناطقی که نول شبکه ضعیف است و برق‌دار می‌شود. (برندهایی مثل اشنایدر و میکرومکس مدل‌های بدون نول عالی دارند).

ب) کنترل فاز تک فاز (محافظ ولتاژ تابلویی)

این مدل در واقع یک "محافظ برق صنعتی" است. ورودی آن فاز و نول (220V) است و اگر ولتاژ از حد مجاز (مثلاً زیر ۱۷۰ یا بالای ۲۵۵ ولت) برود، خروجی را قطع می‌کند.

• کاربرد: حفاظت از تجهیزات اداری داخل تابلو، بوبین کنتاکتورها، کولر گازی و سیستم‌های BMS.

بررسی تخصصی برندهای موجود در پارس تارا

انتخاب برند در تجهیزات حفاظتی بسیار مهم است، زیرا اگر این قطعه درست عمل نکند، میلیون‌ها تومان خسارت به بار می‌آید.

🇮🇷 کنترل فاز شیوا امواج (Shiva Amvaj)

برند شیوا امواج رهبر بی چون و چرای بازار تجهیزات حفاظتی ایران است. محصولات این شرکت به دقت بالا و طول عمر زیاد معروف‌اند.

• مدل پیشنهادی: مدل "سوپر کنترل فاز" شیوا امواج یکی از کامل‌ترین‌هاست که تمامی پارامترها را پوشش می‌دهد. همچنین مدل‌های دیجیتال این برند (سری D) امکان مشاهده دقیق ولتاژ هر فاز را روی نمایشگر فراهم می‌کنند که برای عیب‌یابی عالی است.

🇮🇷 کنترل فاز برنا الکترونیک (Borna Electronics)

قدیمی‌ترین تولیدکننده رله‌های الکترونیکی در ایران. محصولات برنا به "جان‌سخت بودن" معروف هستند و در محیط‌های صنعتی خشن و پر نویز عالی عمل می‌کنند.

• مدل پیشنهادی: مدل‌های کلاسیک برنا (سری C) هنوز هم در بسیاری از تابلوهای قدیمی و جدید دیده می‌شوند.

🇮🇷 کنترل فاز میکرومکس (Micro Max)

برند میکرومکس با سری معروف Tele شناخته می‌شود. این رله‌ها ابعاد بسیار جمع‌وجوری دارند (مینیاتوری) و برای تابلوهایی که محدودیت فضا دارند عالی هستند.

• ویژگی: قیمت بسیار رقابتی نسبت به کارایی و تنظیمات ساده از ویژگی‌های کنترل فاز میکرومکس است.

🇮🇷 کنترل فاز صانت الکترونیک (Sanat Electronic)

اگر به دنبال یک گزینه اقتصادی هستید که استانداردهای لازم را داشته باشد، صانت را انتخاب کنید. محصولات این شرکت برای مصارف عمومی، کارگاه‌های کوچک و تابلوهای ساختمانی بسیار به‌صرفه هستند.

🇫🇷 کنترل فاز اشنایدر (Schneider Electric)

در پروژه‌های نفت، گاز و پتروشیمی که "استاندارد جهانی" و "ایمنی صد در صد" حرف اول را می‌زند، اشنایدر بی‌رقیب است. رله‌های کنترل فاز اشنایدر (سری RM17 و RM22) بسیار دقیق هستند و نویزهای هارمونیک شبکه روی آن‌ها تاثیری ندارد.

• نکته: قیمت این محصولات دلاری است و بالاتر از نمونه‌های ایرانی است.

🇩🇪 کنترل فاز زیمنس (Siemens)

مهندسی آلمان در حفاظت شبکه! رله‌های مانیتورینگ زیمنس (سری SIRIUS) قابلیت تنظیمات بسیار گسترده‌ای دارند (مثلاً هیسترزیس قابل تنظیم) و برای اتوماسیون‌های پیچیده پیشنهاد می‌شوند.

 تنظیمات روی دستگاه (معنی چراغ‌ها و پیچ‌ها)

وقتی یک کنترل فاز می‌خرید، با چند پیچ تنظیم و چراغ LED روبرو می‌شوید. دانستن معنی آن‌ها برای هر برقکاری ضروری است:

چراغ‌های وضعیت (LED Indicators)

• REL / OUT (سبز): وقتی روشن است یعنی وضعیت شبکه نرمال است و رله خروجی وصل شده (موتور اجازه کار دارد).

• F / FAULT (قرمز): چراغ خطا. اگر روشن شود یعنی مشکلی هست (قطع فاز، عدم تقارن و...).

• P / PHASE / SEQ: معمولاً نشان‌دهنده جابجایی فاز (توالی اشتباه) است. باید جای دو فاز ورودی را عوض کنید.

• U / VOLT: خطای ولتاژ (بالا یا پایین بودن بیش از حد ولتاژ شبکه).

پیچ‌های تنظیم (Adjustment Knobs)

1. Sen / Asym (حساسیت به عدم تقارن): با این پیچ تعیین می‌کنید که اگر ولتاژ فازها چقدر با هم اختلاف داشتند، دستگاه قطع کند. (معمولاً روی ۱۵٪ تا ۲۰٪ تنظیم می‌شود).

2. On Delay (تأخیر در وصل): زمانی که طول می‌کشد تا بعد از سالم شدن برق، رله وصل شود. (مثلاً ۱۰ ثانیه زمان می‌دهیم تا برق شبکه پایدار شود).

3. Off Delay (تأخیر در قطع): زمانی که طول می‌کشد تا بعد از بروز خطا، رله قطع کند. (این پیچ حیاتی است تا نوسانات لحظه‌ای و گذرا باعث قطع بیهوده برق نشوند).

تفاوت کنترل فاز با کنترل بار (Load Control)

خیلی‌ها به اشتباه فکر می‌کنند این دو یکی هستند!

• کنترل فاز: ولتاژ را چک می‌کند (بیرون موتور). مراقب است برقِ ورودی به تابلو سالم باشد.

• کنترل بار: جریان (آمپر) را چک می‌کند (داخل موتور). مراقب است موتور زور نزند، گیرپاژ نکند یا آمپر نکشد.

• پیشنهاد: محصولاتی به نام "کنترل فاز بار" (مثل مدل‌های شیوا امواج) وجود دارند که هر دو وظیفه را در یک دستگاه انجام می‌دهند و نیاز به خرید بی متال و کنترل فاز جداگانه را حذف می‌کنند (صرفه‌جویی در هزینه و فضا).

راهنمای نصب و سیم‌بندی (سریع و آسان)

نصب کنترل فاز ساده است اما دقت می‌خواهد:

1. ورودی ولتاژ (L1, L2, L3): سه فاز ورودی تابلو را با سیم نازک (نمره ۱ یا ۱.۵) به ترمینال‌های بالای دستگاه وصل کنید. (این سیم‌ها فقط برای نمونه‌گیری ولتاژ هستند و جریان اصلی موتور از آن‌ها رد نمی‌شود).

2. ورودی نول (MP/N): اگر دستگاه ترمینال نول دارد، حتماً نول تابلو را به آن وصل کنید.

3. مدار فرمان (15, 16, 18):

   • پایه ۱۵ (مشترک - COM) را به فاز فرمان وصل کنید.

   • پایه ۱۸ (نرمال باز - NO) را به بوبین کنتاکتور (پایه A1) یا بی متال سری کنید.

   • نتیجه: هر وقت کنترل فاز خطا دهد، پایه ۱۸ قطع شده و کنتاکتور خاموش می‌شود.

جدول مقایسه سریع برندها

سوالات متداول (FAQ)

آیا کنترل فاز می‌تواند جایگزین بی متال شود؟

خیر، هرگز! کنترل فاز فقط خطاهای ولتاژی (شبکه برق) را می‌فهمد. اگر بلبرینگ موتور خشک باشد و موتور آمپر بکشد، کنترل فاز متوجه نمی‌شود و موتور می‌سوزد. برای حفاظت جریانی باید حتماً از "بی متال" یا "کنترل بار" در کنار کنترل فاز استفاده کنید.

چرا چراغ P (Phase) روشن شده و دستگاه وصل نمی‌کند؟

این خطا یعنی "توالی فاز" اشتباه است. جای فازهای R و S (یا هر دو فاز دیگری) را در ورودی کنترل فاز با هم عوض کنید. مشکل حل می‌شود.

آیا کنترل فاز بدون نول بهتر است یا با نول؟

در سیستم‌های موتوری خالص که نول ندارند، مدل‌های بدون نول (۳ سیمه) نصب راحت‌تری دارند. اما اگر نول در تابلو دارید، بهتر است از مدل با نول (۴ سیمه) استفاده کنید؛ چون این مدل‌ها می‌توانند خطای خطرناک "قطع شدن نول شبکه" و "برق‌دار شدن نول" را هم تشخیص دهند که ایمنی بالاتری دارد.

سوپر کنترل فاز چه فرقی با مدل معمولی دارد؟

مدل‌های سوپر (مخصوصاً در برند شیوا امواج) پارامترهای حفاظتی دقیق‌تری دارند و معمولاً تغذیه دستگاه از فازهای نمونه‌برداری جدا شده است که باعث افزایش عمر دستگاه می‌شود. همچنین دمای کاری آن‌ها وسیع‌تر است.