لیست قیمت و خرید کنتاکتور (Contactor) و لوازم جانبی | بررسی تخصصی و فنی

کنتاکتور چیست و دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟

به زبان ساده، کنتاکتور یک واسط ایمن بین "دست کاربر" و "برق فشار قوی" است.

ساختار داخلی کنتاکتور شامل یک هسته آهنی دوتکه (ثابت و متحرک) و یک سیم‌پیچ مسی (بوبین) است. وقتی برق به بوبین می‌رسد، خاصیت آهنربایی ایجاد شده و هسته متحرک را به سمت پایین می‌کشد. این حرکت مکانیکی باعث می‌شود پلاتین‌های قدرت به هم بچسبند و برق موتور وصل شود. به محض قطع برق بوبین، یک فنر قوی پلاتین‌ها را جدا کرده و مدار قطع می‌شود. این مکانیزم باعث می‌شود جرقه‌های ناشی از قطع و وصل (Arc)، در محفظه‌های مخصوص جرقه‌گیر خاموش شوند.

دسته‌بندی انواع کنتاکتور بر اساس نوع جریان (AC/DC)

یکی از مهم‌ترین فاکتورها در خرید کنتاکتور، توجه به نوع جریان مدار است. اشتباه در این مورد می‌تواند باعث ذوب شدن کنتاکتور شود.

کنتاکتور AC (جریان متناوب)

این مدل برای مدارهای برق شهری و صنعتی معمولی (۵۰ یا ۶۰ هرتز) طراحی شده است. کنتاکتورهای AC دارای یک حلقه اتصال کوتاه (Shading Ring) روی هسته فلزی هستند که از لرزش و وزوز کردن کنتاکتور در لحظه گذر ولتاژ از صفر جلوگیری می‌کند.

• کاربرد: راه‌اندازی ۹۵٪ الکتروموتورها، کمپرسورها، روشنایی و بانک خازنی.

کنتاکتور DC (جریان مستقیم)

بسیاری از کاربران می‌پرسند: "آیا می‌توان از کنتاکتور معمولی برای برق باتری یا پنل خورشیدی استفاده کرد؟" پاسخ قطعاً خیر است.

در جریان DC، ولتاژ هرگز صفر نمی‌شود، بنابراین اگر پلاتین‌ها باز شوند، جرقه الکتریکی قطع نمی‌شود و تا ذوب شدن کامل کنتاکتور ادامه می‌یابد. کنتاکتور DC دارای آهنرباهای دائمی یا دمنده‌های مغناطیسی است که قوس الکتریکی را به بیرون "هل" می‌دهند تا خاموش شود.

دسته‌بندی انواع کنتاکتور بر اساس فاز و کاربرد

کنتاکتور سه فاز (قدرت)

این مدل که به "کنتاکتور قدرت" هم معروف است، دارای ۳ پل اصلی برای عبور سه فاز R, S, T است. اکثر مدل‌های صنعتی دارای یک یا دو کنتاکت کمکی کنتاکتور (باز یا بسته) نیز هستند که برای مدار فرمان استفاده می‌شود.

• مناسب برای: موتورهای سه فاز، آسانسور، جرثقیل و تابلوهای توزیع.

کنتاکتور تک فاز (بی‌صدا / ماژولار)

در سال‌های اخیر و با رشد هوشمندسازی ساختمان (BMS)، تقاضا برای کنتاکتور تک فاز خانگی افزایش یافته است. این کنتاکتورها ظاهری شبیه به فیوز مینیاتوری دارند و برخلاف مدل‌های صنعتی، هنگام قطع و وصل صدای تق‌تق بلند ایجاد نمی‌کنند.

• مناسب برای: کنترل روشنایی خانه هوشمند، کولر گازی، پمپ آب خانگی و سیستم‌های گرمایش از کف.

کنتاکتور خازنی (مخصوص بانک خازن)

اتصال خازن به شبکه برق، جریانی هجومی (تا ۱۰۰ برابر جریان نامی) ایجاد می‌کند که پلاتین‌های کنتاکتور معمولی را در جا جوش می‌دهد. کنتاکتور خازنی دارای سیم‌های مقاومت‌دار خاصی است که چند میلی‌ثانیه زودتر وصل شده، جریان هجومی را خفه می‌کنند و سپس پلاتین اصلی وارد مدار می‌شود.

لوازم جانبی و متعلقات کنتاکتور (ارتقای تابلو برق)

یکی از مزایای کنتاکتورها، ماژولار بودن آنهاست. شما می‌توانید قطعات مختلفی را روی آنها سوار کنید:

بوبین کنتاکتور (Contactor Coil)

محرک اصلی کنتاکتور، بوبین است. نکته مهم این است که در اکثر برندها (مثل اشنایدر و پارس فانال)، بوبین قابل تعویض است. یعنی اگر ولتاژ فرمان تابلو تغییر کرد، نیازی نیست کل کنتاکتور را عوض کنید؛ کافیست بوبین کنتاکتور را تغییر دهید.

• ولتاژهای رایج: 24V (فرمان ایمن)، 48V، 110V، 220V (شهری) و 380V (دو فاز).

تایمر بادی کنتاکتور (Pneumatic Timer)

این قطعه مکانیکی روی سرِ کنتاکتور نصب می‌شود و برای زمان‌بندی قطع و وصل استفاده می‌شود. بزرگترین کاربرد تایمر بادی کنتاکتور در مدارهای ستاره-مثلث است که باید موتور پس از چند ثانیه از حالت راه‌اندازی (ستاره) به حالت دائم (مثلث) برود. مزیت آن نسبت به تایمر الکترونیکی، عدم نیاز به سیم‌کشی اضافه و مقاومت بالا در برابر نویز است.

کنتاکت کمکی کنتاکتور (Auxiliary Block)

اگر تعداد تیغه‌های فرمان کنتاکتور کم است، می‌توانید از کنتاکت کمکی کنتاکتور استفاده کنید. این قطعه به صورت کشویی از بالا یا بغل نصب می‌شود و تعدادی تیغه باز (NO) و بسته (NC) اضافه در اختیار شما می‌گذارد. از این تیغه‌ها برای لامپ سیگنال، فیدبک به PLC یا اینترلاک کردن استفاده می‌شود.

پلاتین کنتاکتور (Contact Kit)

در کنتاکتورهای آمپر بالا (معمولاً بالای ۱۰۰ آمپر)، پلاتین‌ها قابل تعویض هستند. اگر کنتاکتور شما دچار خال‌زدگی شده، به جای خرید دستگاه نو، می‌توانید با خرید پلاتین یدکی کنتاکتور، با هزینه بسیار کمتر آن را نوسازی کنید.

بررسی و مقایسه برندهای کنتاکتور موجود در بازار

انتخاب برند مناسب، رابطه مستقیمی با بودجه پروژه و حساسیت کار دارد. در ادامه بهترین‌ها را بررسی می‌کنیم:

کنتاکتور اشنایدر الکتریک (Schneider Electric)

بدون شک کنتاکتور اشنایدر رهبر بازار جهانی است. مدل‌های سری D (Telemecanique) این برند، استاندارد طلایی صنعت برق هستند. آلیاژ نقره استفاده شده در پلاتین‌های اشنایدر بسیار باکیفیت است و عمر مکانیکی آن به ۳۰ میلیون بار قطع و وصل می‌رسد. اگر پروژه شما "خرابی‌ناپذیر" باید باشد، اشنایدر اصل بخرید.

کنتاکتور هیوندای (Hyundai)

برند هیوندای کره با ارائه سری HGC، بازار ایران را قبضه کرده است. کنتاکتور هیوندای با رنگ سفید و طراحی مدرن، کیفیتی بسیار نزدیک به برندهای اروپایی اما با قیمتی حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد ارزان‌تر ارائه می‌دهد. وجود لوازم جانبی فراوان و در دسترس بودن، از مزایای این برند است.

کنتاکتور پارس فانال (Pars Fanal)

به جرات می‌توان گفت کنتاکتور پارس فانال باکیفیت‌ترین نمونه تولید داخل است که تحت لیسانس فانال آلمان تولید می‌شود. این کنتاکتورها دارای ۲ سال گارانتی تعویض هستند که نشان‌دهنده اطمینان سازنده از کیفیت محصول است. برای انبوه‌سازان و تابلوهای برق عمومی، پارس فانال بهترین گزینه اقتصادی است.

کنتاکتور ال اس (LS)

شرکت LS (شاخه صنعتی LG سابق)، رقیب مستقیم هیوندای است. کنتاکتور LS سری Metasol به دوام بالا در محیط‌های آلوده و گرد و غبار مشهور است. ترمینال‌های این کنتاکتور طوری طراحی شده که اتصال سیم بسیار محکم و ایمن باشد.

کنتاکتور زیمنس (Siemens)

مهندسی دقیق آلمانی در کنتاکتور زیمنس سری SIRIUS متبلور شده است. این کنتاکتورها بسیار کم‌جا (Compact) هستند و برای تابلوهایی که محدودیت فضا دارند عالی عمل می‌کنند. همچنین سرعت قطع و وصل در زیمنس بسیار بالاست.

کنتاکتور الکترو کاوه (Electro Kaveh)

برند کاوه یکی از قدیمی‌ترین‌های ایران است. کنتاکتور الکترو کاوه برای مصارف کشاورزی (مثل پمپ چاه) و موتورهای سبک، گزینه‌ای بسیار ارزان و کارراه‌انداز است. اگر بودجه پروژه محدود است، کاوه را بررسی کنید.

کنتاکتور سون الکتریک (Seven Electric)

برند کنتاکتور سون الکتریک در رده محصولات اکونومی (اقتصادی) قرار می‌گیرد. این برند با ارائه کیفیت قابل قبول و قیمت رقابتی، برای پروژه‌های معمولی و غیر حساس بسیار پرفروش است.

راهنمای فنی و عیب‌یابی

علت صدای وزوز کنتاکتور چیست؟

یکی از شکایات رایج، صدای "ویززز" یا لرزش کنتاکتور است. این مشکل ۳ دلیل عمده دارد:

1. شکستن حلقه اتصال کوتاه: اگر حلقه مسی روی هسته آهنی بشکند، لرزش ایجاد می‌شود.

2. کثیفی هسته: وجود گرد و غبار یا زنگ‌زدگی بین دو فک هسته باعث می‌شود کامل بهم نچسبند و صدا بدهند (با سمباده نرم تمیز کنید).

3. افت ولتاژ بوبین: اگر برق ورودی ضعیف باشد، مگنت زور کافی برای نگه داشتن فنر را ندارد.

علت سوختن بوبین کنتاکتور چیست؟

سوختن بوبین کنتاکتور معمولاً به دلیل نرسیدن کامل هسته متحرک به ثابت رخ می‌دهد. اگر جرمی مانع بسته شدن کامل کنتاکتور شود، جریان عبوری از سیم‌پیچ بوبین ۱۰ برابر شده و در عرض چند ثانیه می‌سوزد. همچنین اعمال ولتاژ ۲۲۰ به بوبین ۱۱۰ ولت باعث سوختن فوری آن می‌شود.

معنای اعداد و کدهای روی کنتاکتور (AC3, AC1)

• AC-1: مخصوص بارهای غیر موتوری (مثل المنت بخاری). در این حالت کنتاکتور جریان بیشتری تحمل می‌کند.

• AC-3: مخصوص بارهای موتوری (پمپ، فن، آسانسور). همیشه برای موتور، کنتاکتور را بر اساس آمپر AC-3 انتخاب کنید.

• AC-4: مخصوص بارهایی که مدام قطع و وصل می‌شوند (مثل جرثقیل سقفی).

جدول مقایسه سریع برندهای کنتاکتور

سوالات متداول (FAQ)

آیا می‌توان بوبین کنتاکتور پارس فانال را روی کنتاکتور اشنایدر بست؟

خیر. هر برند قالب و ابعاد بوبین مخصوص خود را دارد. حتماً باید بوبین کنتاکتور متناسب با همان برند و همان سایز آمپر (فریم سایز) را تهیه کنید.

فرق کنتاکتور D12 با D18 در برند اشنایدر چیست؟

این اعداد نشان‌دهنده جریان نامی موتوری (AC-3) هستند. D12 یعنی ۱۲ آمپر و D18 یعنی ۱۸ آمپر. جالب است بدانید ابعاد فیزیکی این دو مدل یکسان است، اما پلاتین‌های داخلی D18 قوی‌تر هستند.

تایمر بادی کنتاکتور چه مزیتی نسبت به تایمر دیجیتال دارد؟

تایمر بادی کنتاکتور نیاز به برق جداگانه ندارد و با نیروی مکانیکی خودِ کنتاکتور شارژ می‌شود. این ویژگی باعث می‌شود سیم‌کشی تابلو ساده‌تر شود و در محیط‌هایی که نویز الکتریکی زیاد است، عملکردی پایدارتر داشته باشد.

برای کولر گازی ۲۴۰۰۰ چه کنتاکتوری مناسب است؟

برای کولر گازی ۲۴۰۰۰ معمولاً جریان مصرفی حدود ۱۰ تا ۱۲ آمپر است. پیشنهاد ما استفاده از کنتاکتور تک فاز ۲۵ آمپر یا کنتاکتور سه فاز D18 است تا عمر پلاتین‌ها تضمین شود.

آیا کنتاکت کمکی کنتاکتور روی همه مدل‌ها نصب می‌شود؟

اکثر کنتاکتورهای صنعتی استاندارد (مثل هیوندای، اشنایدر، پارس فانال) شیار مخصوص نصب کنتاکت کمکی کنتاکتور را روی بدنه خود دارند. اما در مدل‌های مینی کنتاکتور یا مدل‌های خیلی قدیمی، ممکن است این قابلیت وجود نداشته باشد.