لیست قیمت و خرید رله کنترل بار (Load Control) | دیجیتال و آنالوگ

کنترل بار چیست و چرا "قاتل بی متال" است؟

رله کنترل بار، دستگاهی الکترونیکی است که وظیفه دارد از موتورهای الکتریکی در برابر جریان اضافه (Overload) محافظت کند.

مکانیزم عمل آن ساده است: سه سیمِ فازِ موتور از داخل لوله‌های این دستگاه (که در واقع ترانس جریان یا CT داخلی هستند) عبور می‌کنند. دستگاه دائماً آمپر مصرفی را می‌خواند. اگر شما دستگاه را روی ۱۰ آمپر تنظیم کرده باشید و موتور ۱۱ آمپر بکشد، رله پس از زمان مشخصی مدار را قطع می‌کند.

تفاوت کنترل بار با بی متال (چرا کنترل بار بخریم؟)

1. عدم وابستگی به دما: بی متال مکانیکی است و در هوای گرم تابستان زودتر قطع می‌کند و در زمستان دیرتر. اما کنترل بار کاملاً الکترونیکی است و دمای محیط روی آن تاثیری ندارد.

2. دقت بسیار بالا: بی متال‌ها خطا دارند، اما کنترل بار (مخصوصاً مدل دیجیتال) جریان را با دقت فوق‌العاده‌ای رصد می‌کند.

3. استهلاک صفر: بی متال بعد از چند بار عمل کردن، خاصیت فنری خود را از دست می‌دهد. کنترل بار قطعه مکانیکی ندارد و عمرش بسیار طولانی‌تر است.

4. نمایش جریان: در مدل‌های کنترل بار دیجیتال، شما یک آمپرمتر هم دارید و جریان لحظه‌ای موتور را روی نمایشگر می‌بینید.

انواع کنترل بار بر اساس تکنولوژی

الف) کنترل بار دیجیتال (Digital)

پرفروش‌ترین و محبوب‌ترین مدل در سال‌های اخیر!

• ویژگی: دارای صفحه نمایش (7-Segment) است که جریان موتور را نشان می‌دهد. تنظیمات آن دقیق و دکمه‌ای است.

• مزیت: هم محافظ است و هم آمپرمتر. نیازی نیست روی درب تابلو آمپرمتر جداگانه نصب کنید. برند شیوا امواج و میکرومکس در این مدل پیشتاز هستند.

ب) کنترل بار آنالوگ (Analog)

مدل‌های قدیمی‌تر که صفحه نمایش ندارند.

• ویژگی: دارای پیچ‌های تنظیم (ولوم) برای تعیین آمپر و زمان قطع است.

• مزیت: قیمت ارزان‌تر و تنظیمات سریع و ساده (بدون منوهای پیچیده). برند برنا و راما مدل‌های آنالوگ باکیفیتی دارند.

بررسی تخصصی برندهای موجود در پارس تارا

🇮🇷 کنترل بار شیوا امواج (Shiva Amvaj)

بدون شک، شیوا امواج انتخاب اول تابلوسازان حرفه‌ای است.

• مدل پیشنهادی: کنترل بار دیجیتال شیوا (مدل 13F6 یا مشابه) که قابلیت تشخیص جریان‌های بسیار دقیق را دارد و ۳ سال گارانتی تعویض آن، خیال کارفرما را راحت می‌کند. این مدل‌ها معمولاً دارای CT داخلی هستند و تا رنج مشخصی (مثلاً ۶۰ آمپر) را مستقیم ساپورت می‌کنند.

🇮🇷 کنترل بار برنا الکترونیک (Borna)

برند برنا نماد دوام است. اگر کنترل باری می‌خواهید که سال‌ها در گرد و خاک و نویز تابلو کار کند و آخ نگوید، برنا بخرید. مدل‌های آنالوگ برنا بسیار ساده تنظیم می‌شوند و نصاب‌ها عاشقش هستند.

🇮🇷 کنترل بار میکرو مکس (Micro Max)

میکرومکس رقیب جدی شیوا امواج است. کنترل بارهای دیجیتال میکرو مکس (سری Tele) با ابعاد جمع‌وجور و دقت بالا، برای ماشین‌سازی و تابلوهای فرمان کوچک عالی هستند. قیمت میکرو مکس معمولاً کمی رقابتی‌تر از شیوا است.

🇮🇷 راما و صانت الکترونیک

اگر به دنبال کاهش هزینه‌های تابلو برق هستید، برندهای راما و صانت گزینه‌های اقتصادی و قابل اعتمادی هستند. این برندها اگرچه قیمت پایین‌تری دارند، اما استانداردهای لازم برای حفاظت از موتورهای معمولی (مثل پمپ‌های آب کشاورزی) را کاملاً پاس می‌کنند.

🇫🇷 کنترل بار اشنایدر (Schneider Electric)

برای صنایع حساس مثل پتروشیمی، سیمان و فولاد، ریسک کردن جایز نیست. رله‌های الکترونیکی اضافه بار اشنایدر (سری EOCR) استانداردهای جهانی IEC را دارند و دقیق‌ترین حفاظت ممکن را ارائه می‌دهند.

نکات فنی مهم برای خرید (رنج جریان و CT)

هنگام خرید کنترل بار، مهمترین فاکتور "رنج جریان" است.

• مدل‌های مستقیم (Direct): سیم موتور مستقیماً از داخل سوراخ‌های کنترل بار رد می‌شود. معمولاً تا ۶۰ یا ۸۰ آمپر موجود هستند.

• مدل‌های با CT خارجی: برای جریان‌های بالا (مثلاً ۱۰۰ آمپر به بالا)، نمی‌توان کابل ضخیم را از داخل کنترل بار رد کرد. در این حالت باید از ترانس جریان (CT) استفاده کنید و خروجی ترانس را به کنترل بار وصل کنید. (برخی مدل‌های شیوا امواج قابلیت اتصال به CT خارجی را دارند).

راهنمای تنظیم کنترل بار (پیچ‌ها و دکمه‌ها)

روی اکثر کنترل بارهای آنالوگ (و در منوی دیجیتال‌ها) سه پارامتر اصلی وجود دارد:

1. جریان (Amps / Load):

   این پیچ را باید دقیقاً روی "جریان نامی" موتور (که روی پلاک موتور نوشته شده) تنظیم کنید. (مثلاً اگر موتور ۱۰ آمپر است، روی ۱۰ بگذارید).

2. تأخیر در وصل (On Delay):

   زمانی که اجازه می‌دهد موتور استارت بخورد تا جریان اولیه (Start-up Current) که معمولاً بالاست، فروکش کند. اگر این زمان را صفر بگذارید، به محض استارت زدن، کنترل بار قطع می‌کند! (معمولاً ۵ تا ۱۰ ثانیه).

3. تأخیر در قطع (Off Delay):

   اگر جریان موتور بالا رفت، چقدر صبر کند و بعد قطع کند؟ (معمولاً ۲ تا ۵ ثانیه تنظیم می‌شود تا نوسانات لحظه‌ای باعث قطع بیهوده نشوند).

سیم‌بندی و نصب (ساده‌تر از آنچه فکر می‌کنید)

نصب کنترل بار بسیار شبیه به کنترل فاز است، با یک تفاوت:

1. مسیر قدرت: سه سیم فاز که از زیر کنتاکتور می‌آیند را از داخل ۳ سوراخ (کانال) کنترل بار عبور دهید و به موتور ببرید. (دقت کنید سیم‌ها به بدنه سوراخ‌ها گیر نکنند).

2. تغذیه دستگاه: به ترمینال‌های A1 و A2 برق ۲۲۰ ولت (فاز و نول) بدهید تا دستگاه روشن شود.

3. مدار فرمان:

   • پایه ۱۵ (مشترک) را به فاز فرمان وصل کنید.

   • پایه ۱۸ (نرمال باز NO - که بعد از روشن شدن بسته می‌شود) را سر راه بوبین کنتاکتور قرار دهید.

   • نکته: در برخی مدل‌های جدید، پایه نرمال بسته (NC) استفاده می‌شود. حتماً به نقشه روی بدنه دقت کنید.

جدول مقایسه سریع برندها

برند	نوع تکنولوژی غالب	گارانتی	دقت	رده قیمتی
شیوا امواج	دیجیتال / آنالوگ	۳ سال تعویض	⭐⭐⭐⭐⭐	متوسط
برنا الکترونیک	آنالوگ	۳ سال	⭐⭐⭐⭐	متوسط
میکرومکس	دیجیتال	۲ سال	⭐⭐⭐⭐	اقتصادی
راما (Rama)	آنالوگ	شرکتی	⭐⭐⭐	اقتصادی
اشنایدر	دیجیتال / الکترونیکی	اصالت کالا	⭐⭐⭐⭐⭐	بالا (لوکس)
صانت الکترونیک	دیجیتال / آنالوگ	۲ سال	⭐⭐⭐⭐⭐	متوسط

سوالات متداول (FAQ)

آیا کنترل بار برای موتور تک فاز هم استفاده می‌شود؟

بله. شما می‌توانید سیم فازِ موتور تک فاز را از یکی از سوراخ‌های کنترل بار عبور دهید (یا برای دقت بیشتر، سیم را بپیچانید و از چند سوراخ رد کنید). البته مدل‌های مخصوص "کنترل بار تک فاز" هم وجود دارند که کار را ساده‌تر کرده‌اند.

فرق "کنترل بار" با "کنترل فاز و بار" چیست؟

• کنترل بار: فقط جریان (آمپر) را چک می‌کند. (جایگزین بی متال).

• کنترل فاز و بار: هم جریان (آمپر) و هم ولتاژ (فاز) را چک می‌کند. یعنی یک دستگاه که کار دو دستگاه را انجام می‌دهد. خرید مدل ترکیبی معمولاً به‌صرفه‌تر است و جای کمتری در تابلو می‌گیرد.

چرا کنترل بار بعد از استارت فوراً قطع می‌کند؟

احتمالاً زمان "تأخیر در وصل" (Start Delay) را خیلی کم تنظیم کرده‌اید. موتورها در لحظه استارت ۵ تا ۷ برابر جریان نامی برق می‌کشند. کنترل بار باید حدود ۱۰ ثانیه چشم‌پوشی کند تا دور موتور ثابت شود.

آیا کنترل بار در برابر دو فاز شدن محافظت می‌کند؟

کنترل بار مستقیماً ولتاژ را نمی‌فهمد، اما اگر موتور دو فاز شود، آمپرِ آن دو فازِ باقی‌مانده به شدت بالا می‌رود و کنترل بار به خاطر "افزایش جریان" قطع می‌کند. پس به نوعی محافظت می‌کند، اما سرعت عمل کنترل فاز در این مورد بیشتر است.